ANDON sistemi kurulan birçok fabrikada ilk aylarda çağrılar hızla cevaplanmaya başlar; fakat biriken çağrı kayıtları çoğu zaman bir veritabanında bekler. Oysa her ANDON çağrısı, duruşun nerede, ne zaman, neden başladığını ve ne kadar sürdüğünü anlatan bir veridir. Bu yazıda ANDON verisiyle duruş sürelerini azaltmanın ve OEE’yi iyileştirmenin pratik yollarını ele alıyoruz.
Bir ANDON çağrısı hangi veriyi üretir?
Dijital bir ANDON sisteminde her çağrı birkaç zaman damgası ve etiketle kaydedilir. Bu alanların baştan doğru tasarlanması, sonradan yapılacak analizlerin kalitesini belirler.
- Çağrının açıldığı istasyon, hat ve vardiya
- Çağrı tipi: bakım, malzeme, kalite, destek
- Açılış zamanı, müdahalenin başladığı zaman ve kapanış zamanı
- Müdahale eden kişi veya ekip
- Kapanışta seçilen duruş nedeni ve varsa serbest açıklama
- O sırada üretilen ürün veya iş emri numarası
Açılış ile müdahale arasındaki süre tepki süresini, müdahale ile kapanış arasındaki süre onarım süresini verir. Bu ayrım önemlidir: uzun duruşların bir kısmı arızanın zorluğundan değil, teknisyenin geç ulaşmasından kaynaklanır. Tepki süresi yüksekse çözüm çoğu zaman ekip yerleşimi, vardiya planı veya bildirim kanalındadır; onarım süresi yüksekse yedek parça, dokümantasyon ve eğitim tarafına bakmak gerekir.
MTTR, MTBF ve OEE’ye giden yol
MTTR ve MTBF
MTTR (ortalama onarım süresi), bakım çağrılarının ortalama ne kadar sürede kapatıldığını gösterir. MTBF (arızalar arası ortalama süre) ise bir makinenin iki arıza arasında ne kadar kesintisiz çalıştığını ifade eder. ANDON kayıtları makine bazında gruplandığında bu iki gösterge doğrudan hesaplanabilir. MTTR’si yüksek bir makinede yedek parça, talimat veya yetkinlik eksikliği; MTBF’si düşük bir makinede ise önleyici bakım planı sorgulanmalıdır.
OEE’nin üç bileşeni
OEE (toplam ekipman etkinliği) üç oranın çarpımıdır: kullanılabilirlik, performans ve kalite. Kullanılabilirlik planlı çalışma süresinden duruşların düşülmesiyle bulunur. Performans, gerçekleşen çevrim hızının ideal çevrim süresine oranıdır. Kalite ise toplam üretim içindeki sağlam ürün oranıdır. Örneğin kullanılabilirliği 0,90, performansı 0,85 ve kalitesi 0,98 olan bir hattın OEE değeri yaklaşık 0,75 olur.
ANDON verisi en çok kullanılabilirlik bileşenini besler; çünkü her duruş başlangıcı ve bitişiyle kayıtlıdır. Kalite çağrıları ise kalite kayıplarının hangi istasyonda başladığını gösterir. Destek çağrılarının sıklığı da performans kaybının nedenlerine dair ipucu verir.
Pareto ile doğru soruna odaklanmak
Tüm duruşlar aynı ağırlıkta değildir. ANDON kayıtları duruş nedenine göre gruplanıp toplam süreye göre sıralandığında, genellikle az sayıda nedenin toplam kaybın büyük kısmını oluşturduğu görülür. Pareto analizi olarak bilinen bu yaklaşım, iyileştirme ekibinin enerjisini doğru noktaya yönlendirir.
Sıralamayı yalnızca toplam süreye göre değil, çağrı sayısına göre de yapmak faydalıdır. Sık tekrarlanan ama kısa süren duruşlar, toplam süre grafiğinde gözden kaçabilir; oysa bunlar çoğu zaman basit bir fikstür düzeltmesiyle ya da hat kenarı malzeme düzeniyle çözülebilir. Uzun ama seyrek duruşlar ise kök neden analizi, örneğin 5 Neden veya balık kılçığı çalışması gerektirir.
Veriyi aksiyona dönüştürmek
Rapor üretmek kolaydır; zor olan, raporun her hafta birilerinin işini değiştirmesidir. ANDON verisinin gerçekten duruşları azaltması için şu alışkanlıklar yerleşmelidir:
- Vardiya başı toplantılarında bir önceki vardiyanın en uzun üç duruşunun kısaca konuşulması
- Haftalık Pareto grafiğinden bir neden seçilip sorumlu ve hedef tarihle aksiyon planına alınması
- Tepki süresi hedefi aşılan çağrıların eskalasyon kurallarının gözden geçirilmesi
- Tekrarlayan bakım çağrılarının önleyici bakım planına aktarılması
- Kapanışta seçilen neden kodlarının düzenli gözden geçirilip “diğer” seçeneğinin azaltılması
Neden kodu listesinin kısa ve anlaşılır tutulması da kritiktir. Operatör kırk seçenek arasından seçim yapmak zorunda kalırsa en üstteki ya da en genel seçeneği işaretler ve veri anlamını yitirir.
Her rol için ayrı görünüm
Aynı veri farklı kişiler için farklı biçimde sunulmalıdır. Hat üstü ekranda operatör ve ustabaşı için yalnızca açık çağrılar, vardiya hedefi ve anlık üretim adedi yeterlidir. Bakım şefi, makine bazında MTTR ve MTBF eğilimlerini ve tekrarlayan arızaları görmek ister. Fabrika müdürü ise hatlar arası OEE karşılaştırmasına ve haftalık kayıp dağılımına bakar. Herkese aynı yoğun panoyu göstermek, kimsenin ihtiyacı olan bilgiyi hızla bulamamasına yol açar. Web tabanlı panolar, bu görünümlerin rol bazında yetkilendirilerek ofisten, sahadan veya mobil cihazdan açılmasını sağlar.
Makine sinyalleriyle ANDON verisini birleştirmek
Operatörün açtığı çağrıya ek olarak makinenin kendisinden gelen çalışma, duruş ve arıza sinyalleri de toplandığında tablo tamamlanır. Böylece çağrı açılmadan geçen mikro duruşlar ve çevrim süresindeki yavaşlamalar da görünür hale gelir. GET Otomasyon’un Gelal Çorap projesinde makinelerden arıza, duruş ve çalışma sinyalleri S7-1200 ve Beckhoff haberleşme modülleri üzerinden toplanıp ERP’ye aktarıldı ve operatör ile makine performansı bu veriler üzerinden değerlendirildi. Aynı yaklaşım, ANDON çağrılarıyla birleştirildiğinde duruşun hem “ne zaman” hem de “neden” sorusuna cevap verir.
Sonuç
ANDON’un değeri, çağrıları hızlı cevaplamakla sınırlı değildir. Doğru tasarlanmış kayıt alanları, MTTR ve OEE gibi göstergeler, Pareto analizi ve düzenli aksiyon toplantıları bir araya geldiğinde her çağrı bir iyileştirme fırsatına dönüşür ve duruş süreleri sistematik olarak azalır.
GET Otomasyon olarak çağrı yönetimi ve raporlama altyapısıyla birlikte ANDON sistemleri kuruyoruz. Hatlarınızdaki duruş verisini anlamlı hale getirmek için teklif alabilirsiniz.
